Jazda samochodem w stanie po użyciu alkoholu jest wykroczeniem z art. 87 § 1 k.w. Grozi za nią areszt albo grzywna od 2500 do 30 000 zł oraz zasadniczo zakaz prowadzenia pojazdów od 6 miesięcy do 3 lat. Za ten czyn nie można otrzymać mandatu - sprawę rozpoznaje sąd.
Wynik badania nie przesądza jednak o wysokości grzywny ani długości zakazu. Znaczenie mają również okoliczności jazdy, dotychczasowe zachowanie kierowcy i jego sytuacja osobista. W szczególnych przypadkach możliwe jest złagodzenie kary lub odstąpienie od zakazu.
Kiedy jazda po alkoholu jest wykroczeniem?
Stan po użyciu alkoholu występuje, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:
- stężenia we krwi od 0,2 do 0,5‰;
- stężenia w wydychanym powietrzu od 0,1 do 0,25 mg/dm³.
Prowadzenie w takim stanie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Przepis obejmuje więc nie tylko samochód, lecz także m.in. motocykl, motorower czy motorówkę.
Stan nietrzeźwości zachodzi natomiast wtedy, gdy stężenie alkoholu przekracza 0,5‰ we krwi lub 0,25 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadzi do przekroczenia tych wartości. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie może stanowić przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
Dokładnie 0,5‰ lub 0,25 mg/dm³ mieści się jeszcze w przedziale stanu po użyciu alkoholu, z zastrzeżeniem ustawowego kryterium „prowadzenia do” przekroczenia progu. Istotny jest stan podczas prowadzenia pojazdu, a nie wyłącznie wynik późniejszego badania.
Jaka kara grozi z art. 87 § 1 k.w.?
Za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka grozi:
- areszt od 5 do 30 dni;
- albo grzywna od 2500 do 30 000 zł.
Grzywna jest wymierzana kwotowo, a nie w stawkach dziennych, jak może to mieć miejsce w sprawie o przestępstwo.
Kary z art. 87 k.w. - zestawienie
| Czyn | Kara | Zakaz prowadzenia |
|---|---|---|
| Art. 87 § 1 k.w. - pojazd mechaniczny, stan po użyciu alkoholu | Areszt 5-30 dni albo grzywna 2500-30 000 zł | Zasadniczo obowiązkowy, od 6 miesięcy do 3 lat |
| Art. 87 § 1a k.w. - pojazd inny niż mechaniczny, stan nietrzeźwości | Areszt 5-30 dni albo grzywna 2500-5000 zł | Fakultatywny, dotyczący pojazdów innych niż mechaniczne |
| Art. 87 § 2 k.w. - pojazd inny niż mechaniczny, stan po użyciu alkoholu | Areszt 5-30 dni albo grzywna 1000-5000 zł | Fakultatywny, dotyczący pojazdów innych niż mechaniczne |
W przypadku pojazdów innych niż mechaniczne przepisy art. 87 § 1a i § 2 k.w. dotyczą jazdy na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu.
Co wpływa na wysokość grzywny i długość zakazu?
Sąd ocenia całokształt sprawy. Znaczenie mogą mieć przede wszystkim:
- stężenie alkoholu podczas prowadzenia;
- dystans i sposób jazdy;
- pora, natężenie ruchu i obecność innych uczestników;
- niebezpieczne manewry, kolizja lub wyrządzona szkoda;
- wcześniejsze podobne przestępstwa i wykroczenia;
- zachowanie podczas kontroli oraz po zdarzeniu;
- sytuacja osobista i rodzinna kierowcy.
Przy ustalaniu wysokości grzywny sąd uwzględnia również dochody, majątek, możliwości zarobkowe oraz osoby pozostające na utrzymaniu sprawcy.
Nie ma przelicznika przypisującego określonemu stężeniu konkretną grzywnę lub długość zakazu. Krótki odcinek, spokojna jazda czy brak kolizji mogą mieć znaczenie, ale nie gwarantują najłagodniejszego rozstrzygnięcia. Podobnie potrzeba korzystania z samochodu w pracy wymaga oceny łącznie z pozostałymi okolicznościami.
Co grozi za ponowne wykroczenie?
Jeżeli kierowca w ciągu 2 lat od ostatniego prawomocnego ukarania ponownie popełni to samo wykroczenie z art. 87 § 1 k.w., zastosowanie ma art. 38 § 2 k.w. Przepis przewiduje grzywnę nie niższą niż dwukrotność ustawowego minimum, czyli 5000 zł.
Na jak długo sąd zabiera prawo jazdy?
Przy art. 87 § 1 k.w. zakaz prowadzenia pojazdów jest zasadniczo obowiązkowy. Sąd orzeka go na okres od 6 miesięcy do 3 lat, określając rodzaj pojazdów objętych zakazem.
Zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. Na jego poczet zalicza się jednak okres wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.
Dlatego warto zachować pokwitowanie z kontroli i sprawdzić, czy wyrok prawidłowo uwzględnia okres zatrzymania. Polskie prawo jazdy może zostać zatrzymane elektronicznie, przez wpis w centralnej ewidencji kierowców - bez odebrania plastikowego dokumentu.
Czy sąd może odstąpić od zakazu?
Tak, ale jest to rozwiązanie wyjątkowe. Art. 39 § 1 k.w. pozwala odstąpić od wymierzenia środka karnego w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie.
Sama potrzeba dojazdów do pracy lub wcześniejsza niekaralność nie przesądza o odstąpieniu od zakazu. Argumenty powinny wynikać z konkretnych okoliczności i znajdować potwierdzenie w dokumentach lub innych dowodach.
Czy za jazdę w stanie po użyciu alkoholu można dostać mandat?
Za prowadzenie pojazdu mechanicznego z art. 87 § 1 k.w. nie można otrzymać mandatu. Art. 96 § 2 k.p.w. wyłącza postępowanie mandatowe w sprawach o wykroczenia, za które należałoby orzec środek karny. W tym przypadku takim środkiem jest zakaz prowadzenia pojazdów.
Policja przeprowadza czynności wyjaśniające i zwykle kieruje do sądu wniosek o ukaranie. Inaczej wygląda sytuacja przy jeździe rowerem po alkoholu - za takie wykroczenie mandat jest dopuszczalny.
Jak wygląda postępowanie przed sądem?
Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy. Rozstrzygnięcie może zapaść po rozprawie albo, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, bez udziału stron w postaci wyroku nakazowego.
Wyrok nakazowy może obejmować grzywnę i zakaz prowadzenia pojazdów. Jego wydanie jest dopuszczalne, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości.
Sprzeciw od wyroku nakazowego
Na wniesienie sprzeciwu masz 7 dni od doręczenia wyroku nakazowego. Pismo składa się do sądu, który wydał wyrok.
Skuteczny sprzeciw powoduje utratę mocy wyroku nakazowego i rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych. Sąd nie jest związany wcześniejszą grzywną ani długością zakazu - nowe rozstrzygnięcie może być zarówno łagodniejsze, jak i surowsze.
Apelacja od wyroku
Co do zasady wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia składa się w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku. Przy wyroku zaocznym termin ten biegnie od jego doręczenia.
Apelację w sprawie o wykroczenie wnosi się w ciągu 7 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Warto każdorazowo sprawdzić pouczenie dołączone do orzeczenia.
Co zrobić po zatrzymaniu?
Zachowaj dokumenty z kontroli, w szczególności pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy, dostępne wyniki badań i protokoły. Zanotuj również godzinę zakończenia jazdy, godziny pomiarów oraz okoliczności zdarzenia.
Przed zaakceptowaniem proponowanej kary warto sprawdzić:
- czy dowody potwierdzają prowadzenie pojazdu;
- czy prawidłowo ustalono stan podczas jazdy;
- czy zachowano wymagania dotyczące badań;
- czy istnieją podstawy do łagodniejszej grzywny lub krótszego zakazu;
- czy okres zatrzymania prawa jazdy zostanie prawidłowo zaliczony.
Jeżeli otrzymasz wyrok nakazowy, odnotuj datę doręczenia. Termin na sprzeciw jest krótki, a jego przekroczenie może zamknąć możliwość zakwestionowania wyroku w zwykłym trybie.
Kiedy wykroczenie się przedawnia i kiedy ukaranie się zaciera?
Przedawnienie karalności i zatarcie ukarania to dwie różne kwestie.
Karalność wykroczenia zasadniczo ustaje po roku od jego popełnienia. Jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie sądowe, ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego rocznego okresu - zasadniczo po 3 latach od czynu. Same policyjne czynności wyjaśniające nie są wszczęciem postępowania sądowego.
Ukaranie uważa się natomiast za niebyłe zasadniczo po 2 latach od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. Jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem lub przedawnieniem wykonania. Kolejne wykroczenie może również odsunąć moment zatarcia.
Czy wykroczenie z art. 87 k.w. trafia do KRK?
Sama grzywna i zakaz prowadzenia pojazdów za wykroczenie nie powodują wpisu do Krajowego Rejestru Karnego.
Wyjątkiem jest prawomocne ukaranie karą aresztu, również z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Takie orzeczenie podlega wpisowi na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o KRK.
Informacja o zakazie jest natomiast odnotowywana w centralnej ewidencji kierowców. Brak wpisu w KRK nie oznacza więc braku konsekwencji dla uprawnień do kierowania.
Pomoc prawna w sprawie z art. 87 k.w.
Sprawa o jazdę w stanie po użyciu alkoholu może mieć istotne konsekwencje dla pracy, dojazdów i codziennych obowiązków. Przed podjęciem decyzji procesowej warto przeanalizować wyniki badań, dokumentację kontroli oraz podstawy proponowanej grzywny i zakazu.
Jeżeli zatrzymano Ci prawo jazdy lub otrzymałeś wyrok nakazowy, skontaktuj się z kancelarią. Analiza sprawy pozwoli ustalić, jakie argumenty i dowody można przedstawić oraz jakie terminy wymagają pilnego działania.