Wynik badania alkoholu może decydować o odpowiedzialności za wykroczenie albo przestępstwo. Znaczenie mają jednak także jednostka pomiaru, czas badania i stan kierowcy podczas jazdy. Dlatego ocenę sprawy należy oprzeć na całej dokumentacji, a nie wyłącznie na jednym odczycie alkomatu.
| Kryterium | Stan po użyciu alkoholu (wykroczenie) | Stan nietrzeźwości (przestępstwo) |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń (k.w.) | Art. 178a § 1 Kodeksu karnego (k.k.) |
| Krew | 0,2‰ do 0,5‰ | Powyżej 0,5‰ |
| Wydychane powietrze | 0,10 do 0,25 mg/dm³ | Powyżej 0,25 mg/dm³ |
| Kara | Grzywna (od 2 500 zł do 30 000 zł) lub areszt (od 5 do 30 dni) | Grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do lat 3 |
| Zakaz prowadzenia pojazdów | Od 6 miesięcy do 3 lat (art. 29 § 1 k.w.) | Od 3 do 15 lat (art. 42 § 2 k.k.) |
| Świadczenie pieniężne (art. 43a § 2 k.k.) | Brak obligatoryjnego świadczenia | Od 5 000 zł do 60 000 zł (recydywa: minimum 10 000 zł) na Fundusz Sprawiedliwości (art. 43a k.k.) |
| Wpis do KRK | Brak wpisu przy karze grzywny (zachowujesz status osoby niekaranej) | Wpis o skazaniu za przestępstwo obligatoryjnie figuruje w KRK |
Jakie są progi alkoholu dla kierowcy?
Polskie prawo rozróżnia dwa stany:
| Stan | Alkohol we krwi | Alkohol w wydychanym powietrzu |
|---|---|---|
| Stan po użyciu alkoholu | od 0,2‰ do 0,5‰ włącznie | od 0,1 do 0,25 mg/dm³ włącznie |
| Stan nietrzeźwości | powyżej 0,5‰ | powyżej 0,25 mg/dm³ |
Definicje obejmują również stężenie, do którego prowadzi alkohol znajdujący się już w organizmie. Podstawę stanowią art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 115 § 16 k.k.
Prowadzenie samochodu w ruchu lądowym w stanie po użyciu alkoholu stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. Prowadzenie w stanie nietrzeźwości stanowi co do zasady przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.
Co oznacza „prowadzi do stężenia”?
Przepisy uwzględniają dalsze wchłanianie alkoholu znajdującego się w organizmie podczas jazdy. Aktualne stężenie może więc być niższe od progu, a mimo to spełniać definicję danego stanu, jeżeli prowadzi do jego osiągnięcia.
Późniejszego wyniku nie należy automatycznie utożsamiać ze stanem podczas prowadzenia samochodu. Ocena wymaga uwzględnienia czasu jazdy, spożycia alkoholu i kolejnych pomiarów. W razie wątpliwości może być potrzebna opinia biegłego.
Promile a mg/dm³ - jak odczytać wynik?
Promile opisują stężenie alkoholu we krwi, natomiast mg/dm³ - w wydychanym powietrzu. Zapis mg/l oznacza tę samą jednostkę co mg/dm³: jeden decymetr sześcienny to jeden litr.
Wynik należy porównywać z progiem właściwym dla przeprowadzonego badania. Ustawowe granice nie ustanawiają uniwersalnego przelicznika stężenia we krwi konkretnej osoby.
Jak wygląda badanie alkomatem?
Zasady określa rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie.
Badania nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od zakończenia picia alkoholu, palenia - także papierosów elektronicznych - lub używania innych wyrobów wskazanych w § 3 ust. 2. Nie jest to obowiązek każdorazowego odczekania 15 minut od zatrzymania kierowcy.
Jeżeli pierwszy pomiar wykaże wynik powyżej 0,00 mg/dm³, należy wykonać drugi pomiar. Odstęp zależy od rodzaju użytego urządzenia:
- przy analizatorze działającym w podczerwieni drugi pomiar wykonuje się niezwłocznie,
- przy analizatorze elektrochemicznym - po upływie 15 minut.
Nie oznacza to obowiązku użycia dwóch różnych urządzeń. Dodatni wynik analizatora elektrochemicznego podlega jednak dodatkowej weryfikacji urządzeniem działającym w podczerwieni na żądanie badanego albo przy uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
Po badaniu alkomatem możesz również zażądać badania krwi. Żądanie stanowi podstawę jego przeprowadzenia (§ 8 ust. 1 pkt 2). W protokole odnotowuje się żądanie oraz zgłoszone uwagi dotyczące badania (§ 7 ust. 1 pkt 11-12).
Od mecenasa
Opinia biegłego nie jest obowiązkowa w każdej sprawie o jazdę po alkoholu. Zgodnie z art. 193 § 1 k.p.k. trzeba jej zasięgnąć, gdy ustalenie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych. Może to nastąpić już w postępowaniu przygotowawczym, a nie dopiero przed sądem.
Potrzebę opinii warto rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy:
- między jazdą a pierwszym badaniem upłynął istotny czas i trzeba odtworzyć wcześniejszy stan;
- kierowca spożywał alkohol krótko przed jazdą, a wyniki rosną lub nie pozwalają jasno określić fazy przemian alkoholu;
- wyniki są bliskie granicy wykroczenia i przestępstwa;
- pojawia się wersja o spożyciu alkoholu po zakończeniu jazdy;
- wyniki badań lub dane dotyczące czasu i ilości spożycia wymagają specjalistycznego wyjaśnienia.
To praktyczne wskazówki wynikające z charakteru takiego dowodu, a nie ustawowa lista przesłanek.
Brak pewności, czy trwało wchłanianie, nie oznacza automatycznie braku nietrzeźwości. Trzeba również uwzględnić ustawowy zwrot „prowadzi do stężenia”. Dlatego pytanie do biegłego powinno obejmować zarówno możliwe stężenie podczas jazdy, jak i to, czy alkohol znajdujący się już wtedy w organizmie prowadził do przekroczenia właściwego progu.